2. Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2027

Vanaf 2025 zijn de uitgangspunten voor de begroting opgenomen in de kadernota en niet meer separaat via een aparte Nota van Uitgangspunten. Omdat er dit jaar geen kadernota wordt gemaakt zijn de uitgangspunten opgenomen in dit document. De volgende uitgangspunten worden gehanteerd bij het opstellen van de Begroting 2027:

Indexering personeelslasten (lonen)
De huidige cao gemeenten heeft een looptijd van 1 april 2025 tot 1 april 2027. In de huidige cao staan de volgende salarisstijgingen opgenomen:

• per 1 april 2025 een loonstijging van 2%;
• per 1 oktober 2025 een loonstijging van 1,85%;
• per 1 januari 2026 het minimum uurloon € 16 exclusief schaal A;
• per 1 januari 2026 € 35 nominaal in de salarisschalen;
• per 1 juli 2026 een loonstijging van 1,25%;
• per 1 januari 2027 een loonstijging van 1,6%.

Belangrijke elementen qua percentages zijn:

• In de Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 is de verhoging van 1,25% van 1 juli 2026 voor 50% verwerkt (6 maanden = 0,625%). Omdat de Begroting 2026 is opgesteld op basis van constante prijzen zijn de salarislasten 2027 gelijk aan die van 2026. De overige 0,625% wordt nu verwerkt bij het opstellen van de Begroting 2027.
• In de Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 is de verhoging van 1,6% van 1 januari 2027 nog niet verwerkt. Omdat de Begroting 2026 is opgesteld op basis van constante prijzen zijn de salarislasten 2027 gelijk aan die van 2026. De verhoging van 1,6% van 1 januari 2027 wordt nu verwerkt bij het opstellen van de Begroting 2027.
• Daarnaast is een inschatting gemaakt van de salarisstijging van de nieuwe cao die gaat lopen vanaf 1 april 2027. De “prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers” wordt voor 2027 ingeschat op 4,1% (CEP 2026). Rekening houdend met de effecten van de bestaande cao gemeenten blijft voor de periode april tot en met december 2027 een percentage over van 1,875% (4,1 -/- 0,625 -/- 1,6).

Samengevat:

-      Effecten 2026 cao gemeenten met doorwerking naar 2027 en verder:      + 0,625%
-      Effecten 2027 cao gemeenten met doorwerking naar 2027 en verder:      + 1,6%
-      Effecten 2027 (april t/m dec) inschatting op basis van CEP 2026                   + 1,875%
-      Totale structurele doorwerking                                                                                          + 4,1%

Kijkend naar de salarisstijging en wat reeds in de meerjarenraming is opgenomen moeten de salarisbudgetten met afgerond 4,1% worden geïndexeerd in 2027.

De werkgeverslasten worden geraamd op basis van de laatst bekend zijnde gegevens. Voor zover deze voor 2027 niet bekend zijn, wordt rekening gehouden met een stijging van 4,1%.

 Indexering prijzen
Voor bepaling van de indexering voor prijzen wordt rekening gehouden met de volgende indexen:
-    Loonvoet sector overheid 2027 4,2%:                              60% van 4,2% => 2,52%
-    Prijs materiële overheidsconsumptie 2027 2,1%:     20% van 2,1% => 0,42%
-    Prijs bruto overheidsinvesteringen 2027 2,3%:         20% van 2,3%  => 0,46%
Totaal                                                                                                                                                  3,40%                      

Rekening houdend met de weging van deze 3 factoren komt de verwachte index voor 2027 uit op afgerond 3,4%.
 
Indexering subsidies
In de vastgestelde Algemene Subsidieverordening Waalwijk 2025 wordt geen onderscheid meer gemaakt tussen budgetsubsidies en overige subsidies. De subsidies worden geïndexeerd op basis van CPB-raming 70% loongevoelig en 30% prijsgevoelig. De indexering voor 2027 wordt dan 70% van 4,2% (loonvoet sector overheid) + 30% van 3,4% (indexering prijzen) = 3,96%, afgerond 4%.

Indexering gemeenschappelijke regelingen
Gemeenschappelijke regelingen sturen hun ontwerpbegroting ter goedkeuring naar de gemeenteraden. De indexeringen die de gemeenschappelijke regelingen hanteren in hun begroting kunnen afwijken van onze uitgangspunten. De nieuwe begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen worden getoetst en eventuele afwijkingen worden toegelicht in de raadsvoorstellen van de Begrotingen 2027. In onze Begroting 2027 nemen wij de vastgestelde bijdrage van de gemeenschappelijke regelingen op. 
 
Specifieke indexeringen
De Begroting van de gemeente Waalwijk kent een aantal posten waarvoor een specifieke indexering geldt. De belangrijkste posten betreffen de budgetten jeugd, regiovervoer en onderwijshuisvesting. Voor de budgetten jeugd en regiovervoer wordt in het voorjaar de indexering voor 2027 bekend, waarop wij moeten aansluiten. Voor jeugd is die afkomstig van de regio Hart van Brabant op basis van hun Kadernota. Voor regiovervoer komt de indexering van bureau regiovervoer Midden-Brabant op basis van hun contractafspraken. Op basis van de in de modelverordening en de beleidsregel ‘Bekostiging lokalen bewegingsonderwijs primair en (voortgezet) speciaal onderwijs' vastgelegde systematiek worden de normvergoedingen (inclusief indexering) van onderwijshuisvesting aangepast..

Indexering gemeentelijk vastgoed
Huurverhoging van de gemeentelijke panden (niet zijnde woningen) worden met de geraamde prijsindexatie van 3,4% verhoogd, tenzij op basis van eerdere besluitvorming of contractueel anders is overeengekomen. Huurverhoging woningen conform maximaal wettelijk toegestane percentage.
De huurindexatie van gemeentelijke panden die gehuurd worden door een vereniging/ instelling waarmee de gemeente een subsidierelatie heeft, wordt gelijkgesteld aan het indexatiepercentage van de subsidies, te weten 4%.

Alle gemeentelijke tarieven (zowel privaatrechtelijke als publiekrechtelijke) worden met de geraamde prijsindexatie van 3,4% verhoogd. Aanpassing van tarieven met de prijsindexatie wordt in de begroting op de functionele posten verwerkt. Bij de berekening van de (kostendekkendheid van de) tarieven wordt de overhead (op grond van BBV-regelgeving) extracomptabel meegenomen. Uitgangspunt hierbij is kostendekkende tarieven.
 
De gemeente Waalwijk kent de volgende belastingen:
- Onroerende Zaakbelastingen (OZB);
- Hondenbelasting;
- Verblijfsbelasting;
- Precariobelasting;
- Parkeerbelasting;
- Forensenbelasting;
- BIZ (Bedrijveninvesteringszone) als opvolger van de reclamebelasting.

 De gemeente Waalwijk kent de volgende rechten:
- rioolheffing;
- afvalstoffenheffing;
- reinigingsrecht;
- leges;
- grafrechten;
- havengeld;
- marktgelden.

Afvalstoffenheffing en rioolrechten
Voor afvalstoffenheffing en rioolrechten mogen de tarieven maximaal kostendekkend zijn, rekening houdend met eventuele inzet van de middelen uit de bijbehorende voorzieningen. Dat zal op basis van de bij de Begroting 2027 bekende gegevens worden bezien. In het Integraal Waterplan Waalwijk (IWW) 2025 -2027 (raad 27 juni 2024) is opgenomen dat vanwege toenemende investeringen de rioolrechten per jaar met 3% boven de inflatie (extra) stijgen.

Rentepercentages
De rentetoerekening is gebaseerd op het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Ingeschat wordt dat de in de Begroting 2027 te hanteren rente uitkomt rond 1,25%. Bij het samenstellen van de Begroting 2027 zal op grond van de BBV-regels het exacte percentage worden berekend. Voor in het jaar 2027 aan te trekken geld zijn de rentepercentages gebaseerd op verwachtingen van deskundigen. De verwachting is dat de rente stabiel blijft. Voor kortgeld gaan we uit van 2,05% en voor langgeld 2,75%.

Groeisleutel
De aanhoudende (autonome) groei van inwoners en ambitie tot bouwen, betekent een intensivering van woningbouwprojecten, ontwikkeling van openbare ruimte en zorgt voor een intensiever beroep op voorzieningen als scholen, sportfaciliteiten en diensten / middelen. Hoewel we de curve van bijv. zorgkosten zoveel als mogelijk af proberen te vlakken via Samen Redzaam, blijft de druk in de breedte aanwezig op de organisatie. Tijdelijke projectgelden en daarmee personeel, kunnen dienen als een injectie voor bouw en ontwikkelingen, maar de effecten op de rest van de organisatie zijn hierin niet meegenomen. Denk hierbij aan de extra overhead die noodzakelijk is bij bijvoorbeeld ICT, HR, FIN, maar ook op het gebied van aansturing van personeel. Daarom werkt de organisatie aan een model of groeisleutel waarmee het personeel op genoemde plekken voldoende aanwezig is om een minimale kwaliteitsbasis te garanderen ondersteunend aan de primaire processen.

Overige
Het aantal inwoners wordt per 1-1-2027 geraamd op 52.202 en het aantal woonruimten op 23.155.