3. Actualiseren begrotingspositie

De Begroting 2026 is door de gemeenteraad vastgesteld op 6 november 2025 en op 11 december 2025 is het Najaarsbericht 2025 vastgesteld. Daarnaast zijn er een aantal raadsvoorstellen aangenomen met gevolgen voor het begrotingssaldo. De structurele effecten van het Voorjaarsbericht 2026 zijn op het moment van schrijven nog niet bekend. In dit hoofdstuk wordt eerst het financieel beeld voorafgaand aan de onontkoombaarheden weergegeven. Daarna wordt dit financieel beeld aangevuld met de onontkoombaarheden.

In onderstaande tabel beginnen we met de stand van de Begroting 2026 inclusief eerste wijziging aangevuld met de structurele effecten uit het Najaarsbericht 2025. Vervolgens wordt daaraan recente besluitvorming toegevoegd.

De cijfers 2027 – 2030 van bovenstaand financieel beeld betreft het financieel startpunt, voorafgaand aan de onontkoombaarheden.

Vanwege de gemeenteraadsverkiezingen is er in 2026 geen Kadernota 2027 gemaakt. Om een volledig financieel beeld op te kunnen stellen hebben we wel in februari de onontkoombaarheden in de organisatie opgehaald. Onontkoombaarheden zijn kosten of ontwikkelingen waar we niet omheen kunnen. Deze moeten worden gedekt in de begroting, ongeacht andere keuzes. De kosten zijn onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar. De onontkoombaarheden zijn terug te vinden in hoofdstuk 4.

De afgelopen jaren zijn (noodzakelijke) plannen uitgewerkt tot projecten en plannen en hieraan gekoppelde investeringen. Tegelijkertijd neemt de financiële bijdrage vanuit het Rijk af met ongeveer € 5 miljoen (2026 versus 2028 op basis van de Septembercirculaire 2025). Als gevolg van deze ontwikkelingen heeft Waalwijk een forse financiële opgave. Naast de onontkoombaarheden zullen er nog structurele bijstellingen volgen vanuit het Voorjaarsbericht 2026, deze hebben we op het moment van schrijven nog niet in beeld. Ook kunnen investeringen en dilemma’s die staan opgenomen in het overdrachtsdocument nog tot uitgaven leiden.

Het bijgewerkte financieel beeld voor de jaren 2027 tot en met 2030 ziet er als volgt uit:

Inzet vrije ruimte Algemene Reserve
In afwijking van de Kadernota 2026 is in de Begroting 2026 de ombuiging, waarbij we jaarlijks de Algemene Reserve inzetten om het begrotingssaldo structureel sluitend te maken, niet doorgevoerd. Deze ombuiging was niet meer nodig om het begrotingsjaar 2026 sluitend te krijgen. In het Najaarsbericht 2025 staan een aantal structurele negatieve bijstellingen waardoor er een negatief exploitatieresultaat ontstaat in 2026 en 2027. Bij het Najaarsbericht 2025 is het amendement sluitende meerjarenraming aangenomen. Met dit amendement is de maatregel van het inzetten van de Algemene Reserve weer terug in de begroting gezet. Dit leidt tot een begrote structurele onttrekking uit de Algemene Reserve. Kanttekening bij het inzetten van de 10% vrije ruimte Algemene Reserve is dat de maatregel geen oplossing is voor structurele tekorten, maar kan helpen om actuele knelpunten op te lossen. Bij het opstellen van de Begroting 2027 moet worden beoordeeld of de vrije ruimte en de solvabiliteit het toelaten om de Algemene Reserve in te kunnen blijven zetten. Indien we de structurele onttrekking moeten heroverwegen/corrigeren dan ziet het begrotingssaldo er als volgt uit: